3 stycznia 2012

Flora Ostrzycy z roku 1892 - komentarz botanika

O komentarz do publikowanej ostatnio listy flory Ostrzycy z roku 1892 poprosiłem znajomego botanika. Oto, co napisał.


Legenda:
Kategorie zagrożenia gatunków na Czerwonej Liście Dolnego Śląska:

RE – wymarły w regionie
VU – narażony na wymarcie
NT – bliski zagrożenia
LC – słabo zagrożony
DD – o niedostatecznych danych do określenia stopnia zagrożenia

Campanula persicifolia – Dzwonek brzoskwiniolistny, częsty, ciepłe lasy i zbocza.

Stachys germanica – czyściec kosmaty, murawy. Czerwona Lista Dolnego Śląska - DD

Allium strictum – czosnek sztywny – na Ostrzycy było jedyne znane stanowisko w Polsce, zanikło w latach siedemdziesiątych. Gatunek uznawany za wymarły w Polsce (Polska Czerwona Księga – EX) i co za tym idzie – również w regionie (Czerwona Lista Dolnego Śląska- RE). Po raz pierwszy wzmianka o jego występowaniu pojawia się w książce Flora von Schlesien: preussischen und österreichischen Antheils enthaltend die wildwachsenden, verwilderten und angebauten Phanerogamen und Gefäss-Cryptogamen, napisanej przez Emila Fiek i Rudolfa von Uechtritz. Jest to gatunek eurazcjatycki, z centrum zasięgu w Azji, na rozproszonych stanowiskach występuje również w górach i na wyżynach Europu Środkowej, głównie w Alpach. Obecnie najbliższe stanowiska rosną w Sudetach po czeskiej stronie. Czosnek sztywny na Ostrzycy rósł na murawie pod szczytem niewielkiego bazaltowego wzgórza, od strony pd-zach, na wysokości około 500m n.p.m. W latach 1969 i 1971 kwitło po kilkanaście osobników. W latach 1982 – 1984 gatunku już nie odnaleziono. Kolejne poszukiwania, również zakończone niepowodzeniem prowadzono w czerwcu 1988. Na stanowisku tym liczba osobników zmniejszała się pomimo zachowanego siedliska. Za przypuszczalną przyczynę całkowitej ekstynkcji podaje się zbieranie ostatnich okazów przez kolekcjonerów. (za Jerzym Fabiszewskim 2001, W: Zarzycki K., Kazimierczakowa R. 2001: Polska Czerowna Księga Roślin). Moim zdaniem nie można również wykluczyć tego, że został tam sztucznie wprowadzony przez Niemców w XIX w, przez co kondycja stanowiska mogła być słaba.

Polystichum (Aspidium) aculeatum – paprotnik kolczysty, ogólnie rzadki, ale nie w górach, lasy, skały. Czerwona Lista Dolnego Śląska – VU.

Bromus ramosus (asper) – Stokłosa gałęzista, rzadka, buczyny. Czerwona Lista Dolnego Śląska – VU.

Lilium martagon – Lilia złotogłów, rzadka, chroniona. W wielu dobrze zachowanych lasach liściastych, szczególnie w grądach, wciąż są jej liczne populacje. Czerwona Lista Dolnego Śląska - LC

Allium senescens ssp. montanum (fallax) – czosnek skalny – rzadki, górski, ale głównie karpacki. To może być najciekawsza wiadomość z tego artykułu, bo gatunek ten nie figuruje na Czerwonej Liście Dolnego Śląska, a powinien mieć przynajmniej kategorię RE (wymarły w regionie). Może wynikać z tego, że polscy botanicy nie dotarli do informacji o jego występowaniu na Ostrzycy. Wówczas jest to nowy gatunek flory Dolnego Śląska, nawet jeśli już nie występuje.

Vicia pisiformis – wyka grochowata – rzadka, ciepłe lasy, ciepłolubne okrajki. Czerwona Lista Dolnego Śląska -VU.

Vicia dumetorum – wyka zaroślowa – podobnie jak poprzednia, trochę częstsza. Czerwona Lista Dolnego Śląska – LC.

Vicia sylvatica – Wyka leśna – nieczęsta, lasy liściaste, ciepłe przydroża.

Anemone nemorasa – zawilec gajowy – pospolity, lasy, zarośla.

Ranunculus cassubicus – jaskier kaszubski... ale można mieć co do tego wątpliwości bo to wschodni gatunek a na zachodzie polski zastępuje go Ranunculus auricomus – jaskier różnolistny, częsty w grądach. Obydwa gatunki to szerokie pojęcia (gatunki grupowe) obejmujące wiele wyróżnionych drobnych gatunków, które oznaczać potrafi tylko kilku wyspecjalizowanych botaników.

Actaea spicata – czerniec gronkowy – w skali Polski nieczęsty, typowy dla lasów liściastych, szczególnie z bukiem, w górach nie jest rzadki.

Viola reichenbachiana (sylvatica) – fiołek leśny – częsty, lasy zarośla.

Silene nutans – lepnica zwisła – w wielu miejscach pospolita, głównie ciepłe lasy, zbocza.

Geranium robertianum – bodziszek cuchnący - jedna z najpospolitszych roślin leśnych i zaroślowych.

Lathyrus vernus – groszek wiosenny – związany z lasami liściastymi, w wielu miejscach rzadki.

Fragaria moschata (elatior) – poziomka wyniosła, na pogórzu nierzadka, lasy, zarośla.

Cotoneaster integerrimus – irga pospolita – podgórski gatunek, niezbyt częsty, lasy. Czerwona Lista Dolnego Śląska - NT.

Valeriana officinalis – kozłek lekarski – częsty, lasy, zarośla, łąki.

Solidago virgaurea (aurea) – nawłoć pospolita – częsta, lasy, zarośla, w górach też łąki.

Senecio sylvaticus – starzec leśny – częsty, lasy, zręby, przydroża.

Senecio nemorensis – Starzec gajowy w tamtych czasach był jeden gatunek, obecnie rozbity na cztery, więc niewiadomo który z nich. Wszystkie są leśnymi roślinami górskimi.

Pernanthes purpurea – Przenęt purpurowy – w górach pospolity, lasy.

Mycelis (Lactuca) muralis – sałatnik leśny – bardzo pospolity, lasy.

Hieracium murorum –Jastrzębiec leśny (pojęcie bardzo szerokie, może to być ponad 100 różnych gatunków, ale tylko kilka osób na świecie potrafi je rozróżnić), lasy.

Hieracium umbellatum – Jastrzębiec baldaszkowy – podobnie jak z poprzednim, lasy, zarośla.

Campanula trachelium – Dzwonek pokrzywolistny – częsty, lasy, przy leśnych drogach itp.

Campanula cervicaria –Dzwonek szczeciniasty –rzadki, murawy, ciepłe lasy i zarośla. Czerwona Lista Dolnego Śląska - DD.

Campanula glomerata – Dzwonek skupiony – niby nie rzadki, ale ja na zachodzie nie spotykam go często. Murawy, ciepłolubne zarośla i lasy.

Scrophularia nodosa – Trędownik bulwiasty – częsty w lasach.

Digitalis grandiflora (ambigua) – Naparstnica zwyczajna – w górach dość częsta.

Veronica montana – Przetacznik górski – nieczęsty, lasy.

Melampyrum nemorosum – pszeniec gajowy – w ciepłych górskich lasach stały element, zwłaszcza w grądach, w niektórych okolicach Polski rzadki.

Euphrasia rostkoviana (pratensis) – świetlik łąkowy – dość częsty, murawy, przydroża, łąki.

Origanum vulgare – lebiodka pospolita. Na murawach i w ciepłolubnych zaroślach dość częsta.

Asplenium septentrionale – zanokcica północna – mała paproć naskalna, rzadka, jednak w grupie paproci naskalnych Dolnego Śląska - jedna z częściej spotykanych. Czerwona Lista Dolnego Śląska – NT

Albert Wiaderny

1 komentarz:

  1. Ciągle zaskakuje mnie na Dolnym Śląsku naparstnica na naturalnych stanowiskach, u nas tylko w ogrodach można ją spotkać, pozdrawiam.

    OdpowiedzUsuń